Verslag 1e Dierentrainers Congres

Het 1e DIERENTRAINERS CONGRES vond plaats op vrijdag 27 september 2019 en ligt dus in het verleden.
Hieronder lees je het verslag.

 

Thema: Zin en onzin over het trainen van dieren onder menselijke zorg

WANNEER:
Vrijdag 27 september 2019.

De koffie/thee/koek en cake wordt gesponsord door Aeres MBO Barneveld, partner van de Dierentrainers Academie


LOCATIE
Acropolis. Voormalig Gymnasium en onderdeel van het Fransiscanen Klooster.
Adres: Broeder Everardusplein 1, 5366 BE  MEGEN.

Alle informatie die je nodig hebt en de routebeschrijving ontvang je z.s.m. na inschrijving per mail. Uiteraard ontvang je ook een bevestiging van je inschrijving. Er is voldoende gratis parkeergelegenheid op 5 minuten loopafstand.

Voor meer informatie over de locatie klik hier


TIJD
De lezingen duren 30 minuten, tussendoor is er voldoende pauzetijd. We hebben 8 sprekers. Chantal Kapteijn geeft 2 lezingen vandaar de telling tot 9 lezingen.


PROGRAMMA

Klik hier voor de lezinghouders en het dagprogramma.


INCLUSIEF
Koffie/thee/koekjes/cake, een heerlijke vegetarische lunch, hand-outs, goodiebag en een certificaat.


STUDIEPUNTEN
De NVGH (Nederlandse Vereniging voor Gedragstherapie voor Honden) kent aan deze dag 3 PE punten toe.

De SPPD (Platform Professionele Diergedragsdeskundigen) kent aan deze dag minimaal 4 nascholingspunten toe. Het worden er zeker meer, er moeten nog een paar lezingen beoordeeld worden.


STANDS MET BETREKKING TOT DIERENWELZIJN
Er zijn een aantal stand m.b.t. dierenwelzijn in de breedste zin van het woord. Hierbij moet je denken aan dierenboeken, Aeres MBO Barneveld, Aeres Training Centre Barneveld, het LICG (Landelijk Informatiecentrum Gezelschapsdieren), de Dierentrainers Academie, AnimalConcepts Sabrina Brando, Stichting Hondenopvang, Sandra Lakebrink van Young Living Essential Oils, handgemaakte diervriendelijke hondenhalsbanden en riemen, tekenbanden op natuurlijke basis en Prins Petfoods.


GOEDE DOELEN
Bij de aankoop van het dierenboek ‘Kapsonesmakrelen en andere verhalen over het trainen van dieren’ gaat 1 euro per boek naar de Stichting Hondenopvang zie: https://www.stichtinghondenopvang.nl/index.php  Je kunt de Stichting ook vinden met een stand tijdens het Dierentrainers Congres.

Daarnaast zit er ook een voordeel aan voor jullie, bij de aankoop van het boek ‘Kapsonesmakelen en andere verhalen over het trainen van dieren’ betaal je nu 18,99 in plaats van 19,99. Zie het bericht hieronder:


LET OP! CONGRESKORTING
Speciaal voor onze deelnemers hebben we twee leuke acties:

Actie 1: 1 euro korting op het dierentrainersboek ‘Kapsonesmakrelen en andere verhalen over het trainen van dieren’

De DTA steunt de Stichting Hondenopvang, met hun stand aanwezig op het congres die dag. Bij ieder verkocht boek ‘Kapsonesmakrelen’ tijdens het congres geven we jullie 1 euro korting op de aanschafprijs van het boek én doneert de DTA 1 euro per verkocht boek aan de Stichting Hondenopvang. Uiteraard is het mogelijk je boek te laten signeren. Tijdens de netwerkborrel in het Vaticaan zal Toinny een signeersessie geven. Uiteraard mag je ook je eerder aangeschafte boek van huis meenemen om die dag te laten signeren.

Actie 2: 10% congreskorting op je opleiding

Ben je van plan Module 1 tot Assistent Dierentrainer te gaan volgen en kom je op het congres?  Dan heb je geluk en ontvang je 10% congreskorting voor je inschrijving voor Module 1.
Bij inschrijving voor het totaalpakket (alle 3 de modules) hebben we dezelfde aanbieding en geldt ook een korting van 10%. De korting loopt dan toch al gauw op tot honderden euro’s!

De aanbieding is geldig op de congresdag en alleen als je je voorheen nog niet ingeschreven hebt. In je goodiebag vind je een actiebon. De actie loopt tot en met 31 december 2019. Op deze manier kun je je later altijd nog inschrijven mocht je nog even bedenktijd nodig hebben.

Voor meer informatie over de opleiding klik hier.


RABO CLUBSUPPORT EN STICHTING HAPPY WINGS
Met Rabo ClubSupport steunt de Rabobank clubs, verenigingen en stichtingen uit de regio. Wanneer je lid bent van de Rabobank Amstel en Vecht kun je je stem uitbrengen voor prachtige projecten ten goede van de minder bedeelden onder ons. Dit is mogelijk vanaf 27 september t/m 11 oktober 2019.

De Stichting Happy Wings van Birdlive vraagt jullie aandacht om de actie zoveel mogelijk te liken en te delen. Jouw stem is goud waard want daarmee steun je projecten voor mensen met een geestelijke en/of lichamelijke handicap en terminale patiënten waaronder veel kinderen, die nog een (laatste) wens hebben. Stichting Happy Wings steunt Rabo ClubSupport en neemt deel aan programma’s om o.a. gehandicapten, oude van dagen en kinderen de dag van hun leven te bezorgen.

Vanaf 27 september kun je meer informatie vinden op de website van Stichting Happy Wings.


KOSTEN CONGRES
149 euro exclusief 21% B.T.W. Inclusief BTW 180,29.


Waarom zou jij erbij moeten zijn die dag?

Het managen/trainen van dieren is al sinds mensenheugenis een feit. Ondertussen zijn we al heel ver hierin. Maar het houden van dieren onder menselijke zorg staat momenteel behoorlijk ter discussie.

Circussen met wilde dieren zijn passé. De stroombanden worden vanaf 2020 verboden. Maar hoe zit het met het houden van huisdieren, kan dat over 50 jaar nog? Eten we dan nog vlees? Willen we nog honden en katten fokken met afwijkende uiterlijke kenmerken zoals korte snuiten of haarloos? Mogen we nog rijden op paarden en is het niet verplicht dat dieren, voor de consument gefokt, verrijkingsmaterialen aangeboden krijgen?

Hoe zit het trouwens met dierentuinen, bestaan deze over 50 jaar nog?

En als we ze willen behouden, hoe moet een dierentuin van de toekomst er dan uit gaan zien? Maar bovendien: kan dierentraining zorgen voor welzijn verbetering en negatieve stress verlagen bij onze dieren onder menselijke zorg? Allemaal vragen die ter discussie staan!

De DTA is van mening dat sluiten van dierentuinen te kort door de bocht is en dat het zeker mogelijk is dierentuinen te behouden. En dat het houden van dieren onder menselijke zorg zeker nog kan blijven voortbestaan. Maar dat er innovaties moeten plaatsvinden staat voor de DTA als een paal boven water. Bijvoorbeeld door het op grotere schaal trainen van de dieren om hun gezondheid te waarborgen. Naast educatie, conservatie en verrijking zou dit de vierde pijler moeten worden als het gaat om gedragsmanagement voor de toekomst.


Dieren een keus geven!
Het trainen van dieren is wetenschappelijk bewezen welzijn verhogend en werkt stress verlagend. Dieren moeten meer keuzes krijgen in hun leven onder menselijke zorg en daar kan dierentraining een steentje aan bijdragen. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat het niet hebben van een keus heel veel stress kan doen opleveren, zo ook bij mensen!

Zodra je geen invloed meer kunt uitoefenen op je omgeving, kunnen er allerlei gedragsproblemen ontstaan die het dierenwelzijn zeker niet ten goede komen. Dit alles wel met een kanttekening of het nodig is alle dieren te trainen en zo ja, welke dan en op welke wijze.

Enerzijds heeft het trainen van dieren wel degelijk zin, en dan het liefst door positieve bekrachtiging. Belonen van gewenst gedrag. Anderzijds staan vragen als: willen we überhaupt nog dieren onder menselijke zorg houden en zo ja hoe dan? Is ieder dier hiervoor geschikt en waar ligt de grens van acceptatie? Hoog intelligente dieren worden op dit moment steeds minder geschikt bevonden om onder menselijke zorg te houden.

Aan welke regels en eisen moeten wij, de dierenverzorger, in de toekomst gaan voldoen? We hebben toch een bepaalde verantwoordelijkheid als mens/verzorger/trainer naar dieren die leven onder onze zorg! Want naast dat we allemaal dierenmensen in hart en nieren zijn, wil dit niet per definitie zeggen dat we ook alles goed doen. Sommige dierentuinen/instanties zijn al goed op weg maar er is nog veel te doen. Hopelijk kan minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit komen om een toelichting te geven over deze belangrijke kwestie tijdens dit congres.

Dierentuinen kunnen bijdragen aan meer zorg voor educatie, conservatie  (o.a. soorten in stand houden die met uitsterven bedreigd worden) en dus aan natuurbehoud. Dierenwelzijn moet hierbij hoger in het vaandel komen te staan, waarbij dierentraining een essentiële tool kan zijn dit te bereiken.

Iedereen heeft er wel een mening over maar is deze ook gestoeld op feiten of is het een opinie? Discussies laaien hoog op en, niet gehinderd door enige kennis, ventileren mensen graag hun ongezouten mening over het houden van dieren.

Deze prikkelende ‘tegenstellingen’ maakt dit congres tot een inspirerende en onvergetelijke dag, mede door de mooie en rustgevende locatie!


Overnachten of een hapje eten na afloop? Dat kan!
Megen aan de Maas (ook wel: Assisi aan de Maas) is een idyllisch stadje dat zeker de moeite waard is te bezoeken! Er is gelegenheid tot overnachten bij verschillende B&B’s in de omgeving. Ook zijn er verschillende goede restaurants in de buurt. 


Meet and Greet
Na afloop is er van 17.15u tot 18.00u gelegenheid onder het genot van een drankje te netwerken of gewoon even na te kletsen in Het Vaticaan, welke uitzicht biedt op het Franciscanen klooster. Dit is op eigen kosten maar het geeft je wel de gelegenheid na te praten met de elkaar, de gastsprekers en om lekker te netwerken!


Dieren trainen als essentieel onderdeel van goede dierverzorging in de toekomst
Dieren verdienen de allerbeste zorg die we kunnen bieden. Dierentraining is wetenschappelijk bewezen welzijn verhogend en stress verlagend. Daarnaast behoort het tot een essentieel onderdeel van goede dierverzorging, zowel fysiek als mentaal en zou opgenomen moeten worden in een goed diermanagement.

Het gaat hierbij niet om ‘kunstjes leren’ maar het verbeteren van de gezondheid, het mentale welzijn en de levensstandaard van dieren onder menselijke zorg door het opdoen van vakkennis over dierentraining. Er komen een 8-tal kopstukken/sprekers uit de dieren(trainings)wereld vertellen over hun ervaringen en bevindingen.


Doelstelling
Doelstelling van het Nationale Dierentrainers Congres is om mensen bijeen te brengen, kennis over dierenwelzijn te vergroten en te delen en het beeld over het trainen van dieren te verbreden. Zodat we gezamenlijk, naast de andere drie pijlers educatie, conservatie en verrijking, kunnen gaan bouwen aan een beter dierenwelzijn voor de nabije toekomst.


Voor wie is het congres toegankelijk?
Voor iedereen die interesse heeft in dierenwelzijn. Hierbij denken we aan mensen van verschillende pluimages zoals: (aspirant) dierentrainers, dierenverzorgers, diergedragstherapeuten, verzorgers in diergerelateerde instanties, huisdierenbezitters en mensen die werken met dieren en/of geïnteresseerd zijn in gedrag en trainen van dieren.

De Dierentrainers Academie behoudt zich het recht voor om selectief te zijn in de aanmeldingen tot deelname. Doelstelling is ‘vredelievende’ gedachten op gang te brengen om in de nabije toekomst het leven van dieren onder menselijke zorg te verbeteren.

Kennis hebben is macht maar kennis delen is kracht!


Jaarlijks terugkerend evenement op verschillende locaties
De voorbereiden zijn nog in volle gang voor het 1e Nationale Dierentrainers Congres en we zijn verheugd jullie te kunnen melden dat het nu al een succes lijkt te worden gezien het aantal deelnemers wat zich ingeschreven heeft. We zitten op 90 aanmeldingen en hebben nog maar een paar plaatsen vrij. Gezien de overweldigende belangstelling zal het Nationale Dierentrainers Congres een jaarlijks terugkerend evenement worden, gehouden op verschillende locaties in Nederland. Dit jaar (2019) doen we de aftrap in Megen.

Congres 2020, vrijdag 25 september. Noteer de datum alvast in je agenda! Locatie Aeres MBO Barneveld.
We kunnen nu al verklappen dat het volgende Dierentrainers Congres op vrijdag 25 september 2020 plaats gaat vinden op de mooiste campus van Nederland, namelijk het Aeres MBO Barneveld. Aeres Barneveld heeft sinds enige tijd de dierentuinstatus weten te bemachtigen en op de campus leven meer dan 2000 dieren. Een unieke kans om oog in oog te komen staan met koudbloedigen, alpaca’s, katten, honden, geiten, kippen, vogels, konijnen, knaagdieren, kamelen etc. Het thema wordt later bekend gemaakt maar dat het over dieren trainen zal gaan, zal iedereen uiteraard begrijpen!


 

Uittreksel lezingen

Dierentrainers Congres 27 september 2019

Samenbrengen van dierentrainers
Eindelijk is het er dan toch van gekomen! De grote wens van eigenaar Toinny Lukken van de Dierentrainers Academie was om dierentrainers samen te brengen en hun expertises te delen. Iets wat heel gebruikelijk is in de dierverzorgingswereld maar nog niet eerder vertoond in dierentrainersland. Na ruim één jaar voorbereiden is het gelukt! 5 expertises hebben elkaar de hand geschud: dierentuinverzorgers, hondentrainers, afgevaardigden van het LNV, paardentrainers en wetenschappers!

Op vrijdag 27 september jl. togen ruim 90 dierentrainers/verzorgers van allerlei pluimages naar het idyllische stadje Megen, gelegen aan de Maas om daar o.a. te gaan luisteren naar een 8 tal zeer interessante sprekers die vol enthousiasme hun verhaal kwamen doen over hun vak en hun kennis wilden delen. De dag werd op ludieke wijze ingeleid door minderbroeder Theo van het Franciscanenklooster, gelegen pal aan de overkant van een van de prachtige locaties die Megen rijk is, het voormalige Gymnasium. Tegenwoordig is dit het ‘Acropolis’ en doet nu dienst als gemeenschapshuis voor de inwoners van Megen. De karakteristieke uitstraling van een opleidingscentrum voor broeders is bewaard gebleven en je voelt de tijden van weleer.

Megen als uitverkoren locatie
Megen is niet zomaar uitverkoren geweest om het allereerste Dierentrainers Congres te organiseren. Het heeft twee kloosters, zoals genoemd het Franciscanenklooster van de eerste orde van minderbroeders en een tweede orde, de vrouwelijke tak van de Franciscanen, de Clarissen zusters die wonen in het Clarissenklooster. Laatste orde werd gesticht door Clara van Assisi. En laat Franciscus van Assisi nu de beschermheer van de dieren zijn! Hij kon praten met dieren en is, na zijn dood op 3 oktober in 1226, samen met Clara heilig verklaard. Dierendag is een ode aan Franciscus en wordt al eeuwenlang gevierd om hem te eren.

Na het hartverwarmende welkomstwoord door minderbroeder Theo werd de leiding overgenomen door Michel Rahn van het entertainmentbureau ‘Improvisatieacteurs’. Hij opende de dag en heeft op humoristische wijze de dag in goede banen geleid. De sfeer zat er al meteen goed in en is de hele dag als een zweem om ons heen blijven hangen. De locatie en de doelstelling om eindelijk eens samen te komen en te praten over ons vak, onze kennis te delen heeft ertoe bijgedragen dat het een meer dan geslaagde dag is geweest!

 

De lezinghouders:
1: Martin van Hees
Zoölogisch directeur Beekse Bergen
Martin beet de spits af met zijn betoog over het houden van dierentuindieren.

Onderwerp lezing:
Waar komen dierentuinen eigenlijk vandaan, waar staan we nu en hoe kunnen we met elkaar het dierenwelzijn van dierentuindieren dusdanig verbeteren dat ons nageslacht nog steeds kan genieten van dieren onder menselijke zorg.

Een niet makkelijk opdracht om dat in een half uur te doen gezien het volle programma, we hadden elkaar die dag namelijk heel veel te vertellen! Martin heeft 35 jaar dierentuinervaring en heel veel meegemaakt, geweldige belevenissen beleefd, dieren geboren zien worden en dood zien gaan. Maar ook de leuke en minder leuke kanten van dierentuinen gezien. Hij heeft een verscheidenheid aan dierentuindieren extensief en intensief verzorgd en van allebei de manieren de voordelen en nadelen ondervonden.

Twijfelt hij daardoor aan dierentuinen,  ja soms wel. Hij heeft in zijn carrière acht dierentuinen van binnen en buiten gezien. Daardoor veel gezien en ervaring opgedaan van wat er beter kan en beter moet. Zijn de kritieken daarmee op dierentuinen terecht? Soms wel. Hoeveel bestaansrecht heeft een dierentuin op de dag van vandaag en hoeveel in de toekomst? Zijn er nog dierentuinen over 100 jaar?

Een niet makkelijke stelling die deze dag dan ook niet opgelost zou gaan worden, eerder meer vraagtekens zet bij de dierentuin van nu. Maar Martin heeft een mooie uiteenzetting gegeven waarbij hij niet schroomde de hand in eigen boezem te steken. Een mooie start van de dag waarin vooral met respect naar elkaar geluisterd en gekeken werd.

Vroeger was alles beter..?
In vroegere tijden werden er vooral dieren in een dierentuin gehouden, een verzameling van wilde en exotische dieren. Welzijn was er niet toe doende, de verkrijgbaarheid enorm en het werd ook meer gezien als ‘aapjes kijken’. Tegenwoordig weet men gelukkig iets beter en wordt er vooral aandacht besteed aan interactieve educatie, beleving, liefde voor de dieren, welzijn, soorten in stand houden en liefst terugplaatsing van bedreigde dieren in het wild.

Welzijn van dierentuindieren in de toekomst
Welzijn blijkt een ruim begrip. Welzijn wordt vaak op gevoel bekeken, onze ‘onderbuik’ speelt hierin een grote rol. Nu nog even meetbaar maken..

Euthanasie als molensteen voor dierentuinen
Want hoe leg je aan het gemiddelde publiek uit dat dieren ook doodgaan of geëuthanaseerd en dan eventueel opgevoerd worden aan andere dierentuindieren? Geen makkelijke opdracht. In de praktijk blijkt dat het publiek er overigens wel ‘klaar’ voor is om de waarheid te horen gelukkig.

Is dieren trainen verrijking?
Uit zijn relaas blijkt dat dit wel degelijk zo kan zijn, mits je heel goed in je achterhoofd houdt dat het zin moet hebben om te trainen. Medische trainingen zijn hierbij leidraad, naast trainingen om dieren te verplaatsen van de ene naar de andere stal. Alles waar het dier beter van wordt en waar zo min mogelijk (negatieve) stress bij komt kijken is verrijking. En daarbij kan dieren trainen wel degelijk een fikse duit in het zakje doen!

Bedreigingen en kansen voor dierentuinen
Om een goede diermanager te zijn moet je altijd goed blijven kijken en luisteren en dan vooral naar jezelf. Maar zeker ook naar je achterban, het publiek, de gasten en de activisten. Waarbij er niet gezegd werd dat deze de wijsheid in pacht hebben maar willen we blijven bestaan zullen we ons moeten realiseren dat er wel dingen anders moeten. Willen we de kansen benutten dan zullen meer moeten gaan doen aan natuurbehoud, waarbij het welzijn van onze dieren hoog in het vaandel moet staan. Trainen van dieren is wetenschappelijk bewezen welzijn verhogend en stress verlagend. En het trainen van onze dieren is, naast educatie, conservatie en verrijking, een belangrijke pijler aan het worden in de nabije toekomst.


2: Aike Geers Med.
Docent biologie, ethiek, welzijn en gedrag aan het Aeres MBO Barneveld

Onderwerp lezing:
De ethische aspecten die horen bij dierenwelzijn en hoe dierentraining daar een steentje aan kan bijdragen.

Je eigen huisdier opeten?
Aike blijkt een gedreven, betrokken docent die leerlingen graag enthousiast maakt voor het vak en de wereld om zich heen. Hij weet ons dan ook te boeien met een paar prikkelende stellingen zoals: ‘ Wie heeft er een huisdier?’ Bijna iedereen steekt zijn hand op. Volgende vraag: ‘wie eet er hier vlees?’ Geroezemoes in de zaal en twee derde doet zijn hand naar beneden. ‘En wie eet zijn dier op als deze Koos heet?’ Verontwaardiging maakt zich meester van de zaal en het duurt een hele tijd voordat Aike de zaal weer tot bedaren heeft. Meningen blijken verdeeld.

De vijf vrijheden van Brambell (1955)
Hij legt uit wat de maatstaven zijn voor het meten van dierenwelzijn en we worden met de vijf vrijheden van Brambell om de oren geslagen. Dieren moeten vrij zijn van honger en dorst, van ongemak, pijn, angst en stress en vrij zijn om normaal gedrag te vertonen. Best relatieve begrippen die 65 jaar geleden al geopperd werden. Tegenwoordig hebben we de ‘Welfare Quality’, een meetinstrument voor dierenwelzijn waarbij gedrag, huisvesting, voeding en gezondheid van groot belang zijn.

Waarvoor trainen we?
Als het gaat om het trainen van dieren heeft hij nog een paar doordenkertjes. Doen we het uit veiligheid voor mensen, amusement, verrijking (het dier meer prikkels geven), de conditie van het dier verbeteren, het dier als statussymbool, om gezondheid technische redenen, als hulpdier voor de mens etc. Wie bepaald het doel en hoe wordt een training ervaren door een dier? Mag je zomaar doen wat je wilt met een dier welke jij als eigendom beschouwd? En hoe zit het dan met de wilsbeschikking van dat dier? Allemaal ethische kwesties waar niet zomaar een antwoord op gevonden is, ook deze dag niet. Maar de discussie erover is de eerste stap! Dat de maatschappij kritischer wordt over het houden van dieren is een feit maar om zomaar iets te gaan roepen is te kort door de bocht. Er moet dus duidelijk meer onderzoek komen. Hij sluit zijn lezing af met een moeilijke kwestie, als je de keus hebt tussen het redden van een mens of een gorilla, wat doe je dan? En als dit dan vijf gorilla’s zijn? Bij de keuze een mens of je eigen hond haak ik af. Hier moet ik even goed over nadenken..


3: Sabrina Brando Msc.
Directeur van AnimalConcepts, maar haar favoriete functie is echter ‘I am in the business of animal happiness!’ De afgelopen 27 jaar werkte Sabrina in en met dierentuinen, aquaria, natuurcentra, opvangcentra en andere organisaties met betrekking tot dierenwelzijn en de mens-dier relatie. Sabrina heeft een BSc. in psychologie, een MSc. in ‘dierstudies’ en is op dit moment aan het promoveren bij de universiteit van Stirling in Schotland over het concept 24/7 dierenwelzijn.

Onderwerp lezing:
De chimpansee die zijn nest maakt en naar de maan kijkt en de olifant die op het knopje drukt en de douche aanzet: verhalen over dierenwelzijn in de dierentuin.

Dieren trainen op een positieve manier
Dierenwelzijn, geen nieuwe materie, er is al heel veel over gezegd en geschreven. Voeding, omgeving, lichamelijke en geestelijke gezondheid en gedrag kunnen meetinstrumenten zijn of een dier ‘wel’ is. Ze legt uit dat het trainen van dieren wel degelijk een steentje kan bijdragen in het welzijn verhogen, mits dit op een positieve manier gebeurd, door middel van belonen voor gewenst gedrag. Van belang is dat de trainer de leerprincipes begrijpt en goed kan toepassen.

Hierbij gaat haar voorkeur uit naar gezondheidstrainingen. Nadruk wordt door haar gelegd op wat je ziet, niet wat je denkt te zien tijdens een training. Dieren zijn in staat om veel meer waar te nemen dan dat we ons realiseren en letten heel goed op ons als trainer, dus altijd goed observeren wat je dier aan gedrag laat zien in reactie op jouw training.

Zelfbeslissingsrecht voor dieren
Sabrina is groot voorstander van een soort van zelfbeslissingsrecht. Op deze manier kunnen dieren aangeven waar ze op dat moment behoefte aan hebben zoals een olifant die de douche aanzet omdat hij verkoeling zoekt, of cavia’s die tijdens een educatieve voorstelling zelf mogen beslissen of ze mee willen doen.

Bijhouden van records
Ze sluit  af met het feit dat je records bij moet houden van je training/verrijking. Want je kunt wel van alles bedenken voor je dier maar hoe meet je of je op de goede weg zit? Kun je vanuit het oogpunt van het dier denken?

 

4 en 7: Drs. C.M. (Chantal) Kapteijn
Onderzoeks-en onderwijsmedewerker Universiteit Utrecht

Chantal Kapteijn is gedragsbioloog, werkzaam bij Faculteit Diergeneeskunde (Universiteit Utrecht). Sinds 2007 heeft ze ook haar eigen bedrijf; Ondeugende Viervoeters en verzorgt ze gedragsconsulten voor particulieren. Ook is ze als docent verbonden aan verschillende opleidingen waaronder Tinley Academie (gedragstherapie paard) en Dogvision (gedragstherapie hond) en helpt Chantal nieuwe gedragstherapeuten opleiden.

Onderwerp lezing 1:
Het welzijn van honden in laboratoria.

Training kan het welzijn van dieren verhogen omdat je de voorspelbaarheid van zijn omgeving kunt vergroten waardoor er minder stress optreedt bij o.a. onderzoeken gedaan in laboratoria. Daarnaast is het ook een stukje ‘bezigheidstherapie’ om verveling tegen te gaan. Als we dit vergelijken met onze huishonden is ook voor het merendeel naar de dierenarts gaan zeker geen pretje.

Training als verrijking en om stress te reduceren
Opvallend is dat in Amerika het trainen van dieren onderdeel is van de dagelijkse omgang met dieren. Training wordt daar gezien als verrijking en een goede manier om het contact tussen verzorger en dier goed te houden. Nadat Chantal jarenlang met primaten en exotische zoogdieren gewerkt heeft, houdt ze zich nu meer bezig met het welzijn van honden paarden. Hierbij viel haar op dat er maar weinig getraind wordt met onze huishonden gericht op medische doeleinden. Ondanks dat de meeste honden en hun eigenaar een hondenschool bezoeken worden deze commando’s niet altijd preventief ingezet om stress te verminderen zoals bij de dierenarts. Hierdoor kunnen behandelingen minder soepel verlopen en gaan eigenaren deze vaak ook uitstellen. Ze legt uit dat ook hierbij van groot belang is dat je de leerprincipes snapt en vooral traint op basis van belonen voor goed gedrag. Positieve beloning wordt geassocieerd met verhoogde gehoorzaamheid en welzijn en het voorkomt gedragsproblemen, ditin vergelijking met andere technieken. Het trainen van honden die een medische behandeling moeten ondergaan kun je verdelen in drie groepen: basisgedrag (wegen, transport), vasthouden op positie), gemiddeld gedrag (nagels knippen, medicatie toedienen) en gevorderd gedrag (injecteren, anesthesie, bloedprikken)

Daarna krijgen we nog een paar interessante filmpjes te zien over inspecteren van de oren en de tanden, oog druppelen en een injectietraining bij honden.

Onderwerp lezing 2:
Het welzijn van paarden onder menselijke zorg.

Er is veel te doen omtrent het welzijn van paarden, er wordt zelfs ter discussie gesteld of we over tien jaar nog wel op een paard mogen rijden of dat er een verbod komt. De enige reden dat de dierenbescherming zich hier niet hard in opstelt is waarschijnlijk dat hun achterban paard rijdt. Maar er komt wel steeds meer commentaar op topruiters.

Verbeteren van welzijn door middel van trainen
Chantal richt haar lezing vooral op het verbeteren van het dierenwelzijn bij paarden door middel van training. Daarbij blijkt dat positieve beloning een heel krachtig middel is om paarden op een positieve manier te trainen. Ze gaat in deze lezing in op de voor- en nadelen van positief belonen en op de effecten van huisvesting en prestaties.

Acute en chronische stress
Ze legt het verschil uit tussen acute en chronische stress: acute stress is kortdurend en heeft te maken met de staat van het dier wanneer de voorspelbaarheid en controleerbaarheid van de omstandigheden in de leefomgeving afnemen. Chronische stress komt voort uit lange termijn of permanente staat van het dier wanneer de voorspelbaarheid en controleerbaarheid van de omstandigheden in de leefomgeving langdurig afnemen. Abnormaal gedrag ligt op de loer, waardoor het welzijn negatief beïnvloed wordt.

Huisvesting van paarden
Ze legt uit dat de huisvesting van paarden te wensen overlaat. Dieren worden nu veelal solitair gehuisvest terwijl een paard een groepsdier is. Tegenwoordig heb je de Paddocks Paradise, de HIT actieve stable en de wei als alternatieven. Daarnaast is het dieet van groot belang. Paarden in de Camargue besteden 60% van hun tijd aan eten, dit in vergelijking van onze paarden op stal: hierbij zien we een grote toename in staan en afname in eten.

Welzijnsproblemen zijn wijd verspreid in Nederland en de huisvesting leidt tot fundamentele welzijnsissues. We zien veel abnormaal gedrag bij paarden zoals weven, kribbebijten en luchtzuigen. 30% van alle paarden gaan naar het slachthuis vanwege gedragsproblemen.

Het was Chantal overduidelijk: slechte condities van huisvesting in combinatie met verkeerde voeding kan leiden tot chronische stress en abnormaal gedrag. Positief trainen bij paarden wordt door Chantal toegejuicht, naast een betere huisvesting en voeding. Positief trainen heeft een positief effect op het welzijn van paarden, het kan de controleerbaarheid voor het dier en de motivatie om te participeren aan trainingssessies verhogen, zeker bij paarden met negatieve ervaringen met mensen in combinatie met bijvoorbeeld in de trailer laden. Hierbij laat ze een filmpje zien dat je met een kleine training iets moois kunt bereiken.


5: Coen Landheer
Coördinator diertrainingen Aquazoo Leeuwarden
Coen zijn grote passie is het verzorgen van dieren, zowel huisdieren als exotische diersoorten. In de afgelopen 15 jaar heeft hij ervaring op mogen doen met verschillende diersoorten. Zo heeft hij na het behalen van zijn diploma als Kynologisch instructeur gewerkt als hondentrainer. Ook heeft hij met vele exotische diersoorten mogen werken in dierentuinen en centra in binnen- en buitenland. Sinds 2,5 jaar werkt hij in AquaZoo Leeuwarden en is o.a. coördinator diertrainingen.

Onderwerp lezing:
Welzijn verhogen bij dierentuindieren (en dan specifiek ijsberen) d.m.v. de combinatie van training en keuzevrijheid voor dieren.

Trainen door middel van positief belonen
Coen neemt ons mee in de wereld van ijsberen training. Er was wat probleemgedrag in Aquazoo zoals stereotiep gedrag van de twee beren. De introductie liep niet naar behoren en men kon de beren niet binnensluiten. Juist door het trainen d.m.v. positieve beloning werden er goede resultaten behaald. De training werd verder uitgebreid met het opzetten van medische trainingen en een presentatie voor publiek. Daarnaast werden er keuzemogelijkheden voor de beren gegeven. Hierbij maakt hij onderscheid tussen ‘keuzevrijheid’ (wil graag kiezen maar de mogelijkheid is er voor het dier niet bij) en ‘keuzeopties’ (ik mag wel kiezen maar mijn keuze zit er niet bij)

Mentale uitdaging
Juist door training kon er meer duidelijkheid geboden worden voor de dieren, de verzorgers konden veiliger werken met de dieren, er werden aan de dieren mentale uitdagingen geboden welke ze hielpen zichzelf beter te ontspannen en medische controles konden beter worden uitgevoerd. Het leuke is dat de enthousiaste manier van het vertellen van zijn verhaal heel aanstekelijk werkte, zeker toen hij de toekomstplannen kenbaar maakte: er komen meer schuilplaatsen voor de beren, hogere heuvels zodat ze ook wat privacy hebben en de tunnel en het schuivensysteem gaan verbeterd worden. Er komt een uitbreiding van de trainingen en er zullen meer observatiestudies gaan plaatsvinden. Een mooi resultaat dat het trainen van dieren wel degelijk zin heeft dus!


6: Saskia Verbruggen en Silke Kruk
Dierentrainers Landgoed Hoenderdael

Onderwerp lezing:
Het trainen van niet zoogdieren (roof)vogels) door middel van positieve bekrachtiging.

Saskia startte haar carrière als zeezoogdierentrainer bij Dolfinarium Harderwijk. Dit was haar eerste echte ontmoeting met dierverzorging in combinatie met de positive reïnforcement training (trainen d.m.v. belonen). In 2017 startte Saskia haar eigen bedrijf Roundeurope Animal Training en startte tevens bij Landgoed Hoenderdaell. Naast het trainen van de (roof)vogels, traint ze ook de katachtigen van Stichting Leeuw en de andere dieren op Landgoed Hoenderdaell.

Silke startte haar carrière door samen te gaan werken met een valkenier en leerde zo de valkerij techniek, nog steeds gebaseerd op de traditionele manier van valkerij. In 2008 startte ze als vogeltrainer bij Vogelbush Eureka op Texel. In haar vrije tijd heeft ze haar valkerniersakte behaald. Sinds mei 2017 werkt ze bij Landgoed Hoenderdaell als een van de trainers van de vogelshow. Hier kan ze haar passie voor vogels combineren met haar interesse in de positive reïnforcement training.

Roofvogeldemonstraties op de oude manier
Het verplaatsen van de dieren werd vroeger gedaan door het dier met een handschoen vast te houden. Bij het vliegen van A naar B werden de dieren gelokt met voer. Ze werden op een strak vlieggewicht gehouden en de training bestond uit het afdragen en vliegen aan een lange lijn.

Hoe wordt het nu gedaan
Er is goed gekeken naar het welzijn van de dieren. Ze mogen geen chronische honger of overvoeding hebben, de voeding is van betere samenstelling, ze hebben meer bewegingsvrijheid, het los vliegen is verrijkend en ze hebben minder last van ziektes. Daarnaast is het vele makkelijker medische handelingen te verrichten indien nodig, ze zien veel meer sociaal gedrag en is de mens-dier relatie sterk verbetert. En dit alles door training op basis van positief belonen!

Het welzijn is verbetert door de nieuwe manier van huisvesten (vrije vliegkooien) en door het trainen op een, voor veel valkeniers nog niet bekende methode op basis van belonen in plaats van lokken met voer.

 

8: Marit Vernes
Animal Traimer Biomedical Research Centre
Na haar opleiding Dier- en Veehouderij werkt Marit als diertrainer en verrijkingscoördinator bij het BPRC in Rijswijk. Op dat moment was het in de laboratoriumwereld nog niet heel gebruikelijk om met dit soort onderwerpen aan de slag te gaan. Inmiddels heeft het BPRC een uitgebreid diertrainings- en verrijkingsprogramma en profiteren de dieren, maar zeker ook de dierverzorgers, hier iedere dag van.

Het diertrainingsprogramma richt zich uiteindelijk op het zodanig trainen van een dier dat de interactie mens-dier tijdens het onderzoek optimaal is en studies soepel en met minimale stress voor het dier kunnen plaatsvinden.

Onderwerp lezing:
Diertraining als middel voor het waarborgen en verbeteren van het dierenwelzijn van laboratorium apen.

In het Biomedical Research Centre worden laboratoriumdieren getraind voor medisch onderzoek gericht op het welzijn van mensen. Dat gaf natuurlijk een heel bijzonder tintje aan deze dag. In hoeverre mogen wij dieren onderwerpen aan onderzoeken gericht op het verbeteren van het welzijn van mensen? Het gaat vandaag toch over het welzijn van dieren? Iedereen zat een beetje op zijn stoel te draaien en de spanning was te snijden toen Marit begon te vertellen. Maar wonderbaarlijk was dat iedereen respectvol bleef luisteren. ‘Het is ook best wel een moeilijk onderwerp’ hoorde ik iemand zeggen in de pauze. ‘Het zal je geliefde maar zijn die gered wordt doordat er goed onderzoek is gedaan naar een bepaald medicijn door het gebruik van proefdieren’

Marit legde uit dat door het vastleggen van trainingsresultaten er een soort van vastigheid is in het trainen wat het welzijn ook weer ten goede komt. Er wordt vooral onderzoek gedaan naar Malaria, TBC, Viologie, Gedrag, Autoimmuniteit, Neurodegeneratie (Parkinson, Altzheimer, PTSS), Immunogenetica en Alternatieven.

Studie naar TB
Bij de studie naar TB (Tuberculose) wil men vooral inzicht krijgen in de werking van oraal toe te dienen medicatie en de ziekte volgen tijdens de studie. De 20 mannelijke Resusapen die hiervoor gebruikt waren, zijn na de studie geëuthanaseerd om op die manier de longen beter te kunnen bekijken. Beste lastig om te horen overigens. Maar ook hierbij geen ‘boegeroep’ maar respect. Wel was het opvallend stil in de zaal. De Dierentrainers Academie heeft goed nagedacht over de mix van de lezingen, we kunnen onze kop wel in het zand steken en mensen aanvallen om hun werk met dieren maar het zal je maar overkomen dat jouw leven of die van je geliefde gered kan worden omdat het juiste medicijn ontwikkeld is.

Kennis hebben van dieren trainen
Wat blijkt uit de studies naar het welzijn van de dieren is dat een gehabitueerde omgeving het belangrijkste is voor de (toekomstige) experimentele dieren. Trainingskennis en -kunde is van essentieel belang in het bereiken van de doelen. Het BPRC stuurt dan ook regelmatig verzorgers op cursus bij de Dierentrainers Academie. Op die manier worden er steeds meer toepassingen van diertrainingen gevonden nu het zo verweven is in de dagelijkse gang van zaken.


9: Stephan Verwegen
Nationale Politie afdeling surveillancehonden

Onderwerp lezing:
Het trainen van politiehonden op basis van positieve beloning

Stephan was het kersje op de taart. Geïntroduceerd als ‘Mistery Guest’ zijn we wekenlang in spanning gehouden via de Facebook pagina van de Dierentrainers Academie. Er was zelfs een prijsvraag: raad onze mistery guest en win één van de drie boeken ‘Kapsonesmakrelen en andere verhalen over het trainen van dieren’ geschreven door Janine Verschure en Toinny Lukken.

Er zijn dan ook drie mensen gelukkig gemaakt met een gratis exemplaar tijdens het congres.

Stephan is zijn carrière begonnen bij de politie en kwam er al snel achter dat het werken met honden hem enorm aantrok. De politie staat voor een nieuw tijdperk als het gaat om het trainen van politiehonden. Veelal wordt er nog getraind op basis van straf en veel minder op basis van belonen. Stephan heeft een lans gebroken en een pup van 8 weken vanaf het begin opgeleid tot politiehond maar dan puur met positieve beloning. Zijn naam is Bumper, de meest bekende politiehond van Nederland geworden. Hij heeft zelfs een eigen Youtube kanaal, er is een boek over hem en Stephan geschreven en samen zijn ze een veel gevraagde combinatie op radio en TV. Vaak worden ze ingezet om mensen kennis te laten maken met de politie in al haar facetten en Bumper is een graag geziene gast bij kinderen.

Stephan heeft een lezing gegeven over de training van Bumper, over de valkuilen waarin je terecht komt als je je kop boven het maaiveld uitsteekt. Want een politiehond met een clicker africhten is toch wel een hoogst ongebruikelijke manier van trainen bij de politie!

Bumper was erbij en na de lezing mocht je met hem op de foto. Dat lieten vele mensen zich geen twee keer zeggen en Bumper is vele malen vereeuwigd die dag.

Het congres werd afgesloten met een netwerkborrel en om 18.00u gingen mensen moe maar voldaan weer naar huis. Mijn conclusie? Niemand heeft de wijsheid in pacht blijkt na deze prachtige dag. Maar samen staan we sterk om de toekomst vol vertrouwen tegemoet te gaan in een nieuw tijdperk waarin dierenwelzijn alleen op een hoger niveau getild kan worden doordat wij, dierenverzorgers/trainers onszelf beter scholen.

En het feit dat we bij elkaar waren zonder oordeel, zonder boze blik of afkeuring, maar met respect luisteren naar elkaars verhaal, hoe moeilijk soms ook, maakte dat deze dag voor iedereen zeer geslaagd was! Ik sta alweer te popelen om naar het tweede Dierentrainers Congres te mogen gaan, noteer je de datum alvast? Vrijdag 25 september, locatie Aeres Training Centre Barneveld. Hou de website van de Dierentrainers Academie in de gaten!